Понеделник, 23 Септември 2019 13:46

Поскапуваат горивата

Ново поскапување на бензинот и на дизелот. Од полноќ цената на Еуросупер 95 се зголемува за 2 денари и ќе изнесува 69.5 денари по литар. И 98-та поскапува за 2 денари по што ќе чини 72 денари.

Цената на дизелот се зголемува за 1.5 денари и ќе чини 64 денари по литар.

Малопродажната цена на екстра лесното масло за домаќинство се зголемува за 1 денар на 53.5 денари по литар.
Мазутот ќе поскапи за 2.393 денари на 34.034 денари по килограм.

Американците ги поминаа Швајцарците и сега се најбогатата нација. Во остатокот од светот, пак, богатствотопостепено „се топи“. Според најновиот извештај за глобално богатство на германската осигурителна компанија Allianz, просекот на нето финансиски средства кај Американците во 2018-та изнесувал 184.411 евра по глава на жител, за разлика од 173.838 евра по глава на жител во Швајцарија.

Подемот на САД кон самиот врв на листата на најбогатите нации главно се должи на вредносната моќ на доларот, како и на американските домаќинства како главен двигател на порастот на глобалниот проток на средства. Имено, две третини од сите заштеди во индустријализираните земји потекнуваат од САД, велат од Allianz. Во извештајот се наведува и дека новата заштеда забележала глобален рекорд, со оглед дека пораснала за 22%, односно на повеќе од 2.700 милијарди евра. Таквата бројка ѝ се припишува на даночната реформа во САД, со која граѓаните на САД го зголемија новите заштеди за 46%.

Иако САД се на самиот врв во извештајот на Allianz, Швајцарија останува на првото место кога се работи за бруто финансиски средства по глава на жител, со цифра од 266.318 евра, за разлика од САД, каде тој број изнесува 227.364 евра по глава на жител. И Швајцарија и САД се, од друга страна, далеку пред третопласираниот Сингапур, каде вкупното нето финансиско богатство по глава на жител изнесува само 100.370 долари.

Генерално гледано, извештајот на Allianz е прилично песимистичен во поглед на перспективата на глобалното богатство, а укажува и на пад на растот на глобалното финансиско богатство во 2018-та, за 0.1%, што е првпат по финансиската криза од 2008 година. Тоа ѝ се припишува на трговската војна меѓу САД и Кина, како и неизвесноста околу Брегзит, поради кои дојде до зголемување на геополитичките тензии и „заострување на монетарните услови“.

Европското здружение на авто-производители и неколку национални здруженија на автоиндустријата предупредуваат од „катастрофални последици“ доколку се случи Брегзит без договор.

На околу еден месец пред излегувањето на Велика Британија од ЕУ, Европските здруженија на авто-производители како и 21 национално здружение во заедничка изјава предупредија на последиците за нив доколку се реализира Брегзит без договор.
Шефовите на автоиндустријата предупредуваат дека последиците во „виталните сектори“ ќе бидат тешки.
„Заминувањето на Обединетото Кралство од ЕУ без договор ќе отвори сеизмички промени во условите за трговија, а милијардите евра кои ќе бидат наметнати како царини ќе имаат големо влијание врз изборот на потрошувачите и врз цените од двете страни на Каналот“, велат тие во заедничка изјава.

„Крајот на безцаринската трговија ќе предизвика штетни последици врз оперативниот модел на индустријата, затоа што цената на запирањето на производството на само една минута во Велика Британија изнесува 54,700 евра“.

Цените на нафтата на светските пазари пораснале минатата недела околу 6 отсто, што е последица на нападите со дронови на најголемото нафтено построение во Саудиска Арабија, поради што производството е во пад за повеќе од 5 милиони барели дневно или 5 отсто од вкупното светско производство.

На лондонскиот пазар цената на барелот скокнала за 6,7 отсто, на 64,30 долари, додека на американскиот пазар барелот поскапел за 5,9 отсто, на 58,10 долари.

А во почетокот на минатата недела цените на нафтата скокнаа и повеќе од 20 отсто поради стравот од остриот пад на понудата на пазарите на нафта по нападот на двете саудиски потроенија на 14 септември, но и поради геополитичката напнатост која тие напади ја предизвикале.

Но, подоцна цените на нафта изгубиле голем дел од тие добивки, бидејќи Саудиска Арабија порачала дека ќе го обнови производството во оштетените построенија до крајот на месецот, додека некои земји, меѓу кои и САД, порачале дека ќе посегнат во резервите ако биде потребно.

Саудиска Арабија тврди дека до крајот на месецот производниот капацитет ќе достигне 11 милиони барели дневно, односно 12 милиони до крајот на ноември, и така да се вратат на нивото на кое беа пред нападите. 

Од Меѓународната агенција за енергетика објавија, дека според нивните проценки моментно нема потреби за посегнување во резервите поради намалување на понудата на нафта.

Сепак , трговците и понатаму внимателно ја следат ситуацијата на Блискиот исток.

Поволните движења во економијата продолжува и во третиот квартал, оценуваат од Народната банка во последниот месечна информација за септември 2019 година.

– Согласно објавените проценети податоци за БДП, домашната економска активност продолжи да расте и во вториот квартал на оваа година, со реална стапка на годишен раст од 3,1 отсто. Податоците за јули за индустриското производство и прометот во трговијата засега упатуваат на продолжување на поволните движења во економијата и во третиот квартал, наведуваат во информацијата објавена од Народната банка.

Остварената годишна стапка на инфлација во август оваа година изнесува 0,8 отсто и е пониска од очекуваната, додека во просек во првите осум месеци од годината просечната годишна инфлација изнесува 1,1 отсто.

Девизните резерви, како што се наведува, се во сигурната зона и бележат натамошен раст, при интервенции на Народната банка со откуп на девизи.

Последните оцени, според објавената информација на Народната банка, упатуваат на понеповолни изгледи за глобалната економија, за оваа и следната година.

До крајот на оваа година би требало да биде затворена „финансиската конструкција“ на пругата Далас - Хјустон која ќе биде првата вистинска супербрза железница во САД.

Според пресметките, возовите растојанието од околу 400 километри на новата пруга би го преминувале за околу 90 минути.

Станува збор за проект вреден дури 20 милијарди долари кој е целосно финансиран од приватни инвеститори. Директорот Холи Рид за "Railway Gazette" изјави дека успеале да соберат „екипа од соништата“, односно меѓународен конзорциум на инвеститори кои ќе им овозможат на Американците конечно да се возат со супербрзи возови.

САД, иако имаат богата историја на железница и фантастична мрежа, сепак во тој поглед заостануваат зад остатокот од најразвиените земји поради децениското вложување во авиоиндустријата. Поради тоа, возовите се точни и модерни, но далеку побавни од оние во азиските земји.

Пругата ќе биде долга 358 километри, а освен железницата потребно е да се изградат и други проекти и помошна инфраструктура како згради за одржување и слично. Креаторите на проектот се убедени дека покрај големите инвеститори, ќе се приклучат и „обични“ граѓани и веруваат дека ова е само почетокот на изградбата на супербрзата железница ширум САД.

За изградбата на самата пруга би била задолжена италијанската компанија "Salini Impregivo", додека пак возовите најверојатно ќе бидат нарачани од Јапонија - станува збор за добропознатите супербрзи возови "Shinkansen".

Налогот на Европската унија за Епл да исплати на Ирска 13 милијарди долари заостанати обврски и даноци и пркоси на реалноста и се коси со здравиот разум, велат од Епл.

Производителот на iPhone ја обвини и Европската комисија за злоупотреба на своите овластувања за борба против државната помош, дека со дополнителни измени на домашното законодавство со ретроактивни дејствија всушност се обидува да го примени и меѓународниот даночен систем и дека во тој процес создава правна неизвесност за деловните активности, пренесува Ројтерс.

Аргументите на „Епл“ на Општиот суд на ЕУ, втор највисок суд во Европа, дојдоа откако Европската комисија во 2016 година објави дека технолошкиот гигант имал корист од незаконска државна помош благодарение на даночните одлуки на Ирска, кои вештачки го намалија нејзиниот даночен товар во текот на две децении.

„Комисијата тврди дека целиот профит на„ Епл “од вкупната продажба надвор од Америка мора да се припише на две подружници во Ирска“, рече Даниел Бирд, судскиот претставник на Епл.

Тој рече дека, сепак, Ајфон, Ајпод, Еп-стор и други производи и услуги на Епл и клучните права за интелектуална сопственост, се развиени во САД, а не во Ирска, што, тврди тој, ги покажува недостатоците на она за што се залага Комисијата.

„Активностите на гранките не вклучуваат создавање, развој или управување со тие права. Врз основа на фактите од овој случај, можеме да заклучиме дека примарното гледиште му пркоси на реалноста и на здравиот разум“, рече Птир. Тој исто така додаде дека активностите на двете подружници во Ирска едноставно не можат да бидат одговорни за остварување на скоро целиот профит на „Епл“ надвор од Америка.

Денешното рочиште во Општиот суд на ЕУ, според „Ројтерс“, е клучно во борбата против европскиот комесар за конкуренција Маргарет Вестагер да се стави крај на договорите што на мултинационалните компании им даваат конкурентска предност пред другите играчи на пазарот.

Оваа кампања на Вестагер исто така доведе до постапка против Starbucks, Fiat, Anji, Amazon и други мултинационални компании.

Главниот финансиски директор на „Епл“, Лука Маестри, го предводи тимот со шест члена на компанијата на судот, каде комисија од пет судии ќе расправа за аргументи од обете страни (Епл и Европската комисија) во текот на два дена, како и од Ирска, Луксембург, Полска и Органот за надзор на ЕФТА.

Банкнотите стануваат „северни“. Народната Банка склучи договори за набавка на нови 10 и  500 денарки. Дизајнот останува ист, единствената промена е додавањето на новото име на државата.

„Потребно е да се заменат буквите НБРМ со НБРСМ и текстот Народна Банка на Република Македонија со текст Народна Банка на Република Северна Македонија секаде каде што се појавуваат“ стои во склучените договори.

За набавка на 20 милиони парчиња во апоен од 10 денари Народната Банка ќе плати 971 илјади евра, а за 15 милиони парчиња од 500 денари ќе плати 587 илјади евра. Банкнотите ќе се печатат во Обединетото Кралство односно во Франција.

Парите ќе се заменуваат постепено, односно со повлекувањето на оштетените парчиња. Целиот процес треба да трае околу 5 години, а евентуално негово забрзување може да се очекува со отворањето на соодветното поглавје од преговорите со Европската Унија како што е предвидено со Преспанскиот договор.

Засега е неизвесно дали денарите ќе станат и двојазични. Се уште се чека мислењето на Венецијанската комисија која треба да каже дали е во согласност со Уставот парите освен на Македонски да бидат испишани и на Албански јазик.

„Кога го договаравме Законот за јазици, останаа спорни две одредби: употребата на јазикот на банкнотите и на униформите на војската, затоа што имаше правници во тоа време кои ни укажуваа дека тие може да бидат противуставни и евентуално утре можат да паднат на Уставен суд“, изјави вицепремиерот за европски прашања, Бујар Османи на 06.09.2019.

Сепак, во законот веќе има одредба дека банкнотите и монетите треба да содржат и албански мотиви.

„Книжните и кованите пари, како и поштенските марки ќе содржат симболи што го претставуваат културното наследство на граѓаните што го зборуваат македонскиот јазик и јазикот што го зборуваат најмалку 20% од граѓаните“ стои во членот 8.

Народната Банка допрва ќе прави анализи колку сегашниот дизајн на банкнотите и монетите е усогласен со законот за јазици зашто и сега дел од нив содржат албански мотиви. Процесот ќе трае неколку години.

Македонија како земја-увозник на нафта и нафтени деривати, како и повеќето европски држави, е директно зависна од случувањата на светските берзи и од растот на цените. Во согласност со поскапувањата на цените на суровата нафта во светот, можеме да очекуваме и нафтените деривати во Македонија да добијат повисоки цени. Сепак, властите имаат можности преку државните резерви да интервенираат на пазарот доколку се јави потреба. Но експертите велат дека најважно е прво да се види колку ќе траат тензиите и колкав период ќе има намалено производство на нафта.
Според аналитичарот Марио Шаревски, порастот на цените на горивата се одразува негативно врз населението, бидејќи горивото како основна состојка во цената на секој производ и услуга што се нуди на пазарот, само по себе создава спирала на поскапувања на сите сегменти од живеењето. Тоа, во услови на низок раст на економијата и низок стандард, ги осиромашува граѓаните и го става населението во сѐ потешка положба.

 

– Македонските власти со своите механизми на фискалната и на монетарна политика, би требало да размислат на некои фискални – даночни мерки за олеснување, односно намалување на акцизата и на ДДВ за нафтените деривати, кои би го намалиле товарот на поскапувањето на цената на горивото. Македонија како држава без излез на море и наедно земја низ која не минуваат стратегиски значајни нафтоводи и гасоводи, е во незавидна положба на целосно увозна зависност и тоа со дополнителен товар на царините и превозот на суровите и преработените нафтени деривати – појаснува Шаревски.

Во земјава од неодамна е утврдена нова методологија за одредување на цента на нафтените деривати, со која се зголемија давачките кон трговците, кои сега имаат малку поголема заработка. Имено, во согласност со измените, малопродажната маржа е зголемена од 3,2 на 4,6 денари по литар. Во крајната цена за горивата се вклучени и давачките кон државата, поточно најголем дел од парите одат кај државата. Според пресметката по новата методологија, покрај набавната цена за литар гориво се вклучени големопродажна и малопродажна маржа, надоместок за екологија, за задолжителни резерви, акциза и плус ДДВ од 18 отсто.

Сега цените на горивата се утврдуваат секој понеделник, па во согласност со новите случувања на светските берзи, од понеделник може да очекуваме уште поголеми цени на горивата и во Македонија.

Според последната измена на цените на бензините во понеделникот, еуросупер БС-95 се продава по цена од 67,50 денари за литар. Набавната цена на ова гориво чини 27,733 денари за литар, а во крајната цена е вклучен надоместок за големопродажна маржа во износ од 1,20 денар за литар. Потоа надоместокот за малопродажна маржа 4,60 денари за литар и транспортни трошоци од склад до бензинска станица во износ од 0,75 денари за литар. Во малопродажни цени е содржан надоместокот за финансирање на активностите во областа на животната средина, кои за еуросупер БС-95 изнесуваат 0,080 денари за литар. Во цената влегува и надоместокот за задолжителни резерви на нафта и нафтени деривати, кој изнесува 0,890 денари за литар. Во цената е вклучена и акцизата, која за ова гориво изнесува 21,950 денар за литар. Дополнително на ова е пресметан и данокот на додадена вредност.

Министерството за животна средина и енергетика на Грција и Министерството за развој и инвестиции на Грција внимателно ги следат случувањата на домашниот пазар на нафта и подготвени се да се справат со евентуални шпекулации поради текот на меѓународната цена на црното злато, е заклучокот од состанокот за случувањата на меѓународниот пазар на нафта и последиците на домашниот пазар, одржан во грчкото Министерство за животна средина и енергетика, jави дописничката на МИА од Атина.

По нападот во Саудиска Арабија, надлежните министерства и инволвираните страни одржаа состанок по кој рекоа дека ја следат ситуацијата на меѓународниот пазар на нафта и истакнаа дека не постои причина за загриженост за евентуално зголемување на цената на горивото.

Синдикатот, Владата и Организацијата на работодавачи на Македонија се согласиле дека минимална плата може да се зголеми од ноември, кога ќе почне да функционира и субвенционирањето на придонесите за пензиско и здравствено осигурување. Според сознанијата, црвената линија за работодавачите е 14.000 денари, но има и такви што сметаат дека не може да поднесат никакво зголемување на платите.

Според она што Владата го ветуваше на почетокот на својот мандат, минималната плата во 2020 година требаше да биде 15.160 денари.

– И со 14.000 денари дел од фирмите ќе имаат проблем. Дел од фирмите, особено во трудоинтензивните дејности, се најдоа во незгодна ситуација, бидејќи немаат моќ. Ниските цени што ги добиваат од странство и продуктивноста што ја имаат, не им дозволува некое драстично зголемување на платите. Ова ќе беше страшна мерка ако не се воведеше  субвенционирање на придонесите за зголемувањето на платите – изјави Ангел Димитров, претседател на Организација на работодавачи.

Страница 7 од 109